Μήπως ερωτήσεις πέρα από αυτές του τύπου www.pws na ftiaxete makaronia.com έχουν αρχίσει να γίνονται λιγάκι δύσκολες στο να τις σκεφτεί ή σπάνιες στο να τις χρειαστεί κανείς; λίγο πολύ όλοι ξέρουν να κάνουν τις κατάλληλες ερωτήσεις με τις κατάλληλες λέξεις κλειδιά και τα σωστά ονόματα, στις αντίστοιχες μηχανές αναζήτησης του υπολογιστή τους ή του διαδικτύου. Τι γίνεται όμως με τις ερωτήσεις του τύπου γιατί μπαμπά; μήπως έχουν αρχίσει να λιγοστεύουν και στη θέση τους σαν μοναδικές απορίες να υπάρχουν ερωτήσεις του πώς θα κάνω αυτό ή πού θα βρω εκείνο; Έχοντας συνηθίσει κανείς το γεγονός ότι οι μόνες ερωτήσεις που χρειάζεται να κάνει -και κάνει- είναι αυτές στη μηχανή, δεν είναι πια τόσο εύκολο να βάλει στη σειρά άλλου τύπου συλλογισμούς. Συλλογισμούς που να παράγουν ερωτήσεις που δεν έχουν σαν βάση τους μια ή παραπάνω λέξεις κλειδιά, αλλά σκέψεις αιτιολογικού περιεχομένου, με μια σειρά που να βγάζουν νόημα και να «δίνουν» σε κάποιον άλλο να καταλάβει το νοηματικό πλαίσιο μέσα στο οποίο καλείται ν’ απαντήσει. Πόσο μάλλον ότι όχι μόνο δεν μπαίνει κάποιος εύκολα στη λογική αυτή, αλλά πολύ περισσότερο ότι δεν έχει λόγο να σκεφτεί τέτοιες ερωτήσεις γιατί στην καθημερινότητα του χρειάζονται όλο και λιγότερο.
Σημαντικό ρόλο σ’ αυτό έχει η «φύση» των υπολογιστών και πιο συγκεκριμένα οι βάσεις δεδομένων, που είναι με τους όρους της μηχανής ένας νέος τρόπος για τα πάντα, με κεντρικό στοιχείο οργάνωσης τη συσσώρευση.
«Η βάση δεδομένων είναι συσσώρευση. Η συσσώρευση έχει μία ή πολλές μορφές, έχει μια ή πολλές τεχνικές, έχει μια ή πολλές πολιτικές οικονομίες, έχει ένα ή πολλά μέτρα και κλίμακες, αλλά την ίδια πάντα λειτουργικότητα. Είναι η παρανοϊκή υλικότητα της εξουσίας. Μέσω της κατοχής.»[ref]
Οι οδύνες των ημερών της Aga.t.m., εκδόσεις αντισχολείο[/ref]
«Στις επιστήμες τις σχετικές με τους υπολογιστές σα βάση δεδομένων ορίζεται μια δομημένη συλλογή δεδομένων. Tα δεδομένα που αποθηκεύονται σε μια βάση δεδομένων είναι έτσι οργανωμένα ώστε να ερευνώνται γρήγορα και να ανακαλούνται από έναν υπολογιστή, παραμένοντας πάντα μια απλή συλλογή στοιχείων…
…Πολλά απ’ τα θέματα των νέων μήντια δε λένε ιστορίες· δεν έχουν αρχή ή τέλος· στην πραγματικότητα δεν τα διακρίνει κανένα είδος ανάπτυξης, θεματικά, μορφολογικά ή με οποιαδήποτε άλλη έννοια, κανένα είδος ανάπτυξης που θα μπορούσε να οργανώσει τα στοιχεία τους σε μια αλληλουχία. Aντίθετα, συγκροτούνται σα συλλογές ξεχωριστών κομματιών, όπου κάθε κομμάτι έχει την ίδια σημασία με οποιοδήποτε άλλο.»[ref]
Database as a symbolic form του Lev Manovich, εκδόσεις αντισχολείο[/ref]
Οι βάσεις δεδομένων είναι μια μορφή αποθήκευσης στους υπολογιστές, με αποθηκευτικό μέσο τα ηλεκτρομαγνητικά ψηφία 0 και 1. Ό,τι μπορεί να χρειαστεί κανείς το βρίσκει εκεί (εικόνες, ήχους, λόγο) χωρίς όμως να μπορεί και χωρίς να χρειάζεται, ν’ ασκήσει κάποια κριτική σ’ αυτό, ακριβώς γιατί είναι κωδικοποιημένο σε πληροφορία, σε δεδομένα. Διαμορφώνονται έτσι μυαλά και τρόποι σκέψης που μπορούν να ανακτήσουν γρήγορα πληροφορίες (άσχετο αν τις θυμούνται την επόμενη μέρα) αλλά δεν έχουν καμία εμπειρία και καμία ικανότητα να διατυπώσουν λογικούς συλλογισμούς και ερωτήσεις, πολλές φορές ούτε καν για καθημερινά ζητήματα που τους αφορούν. Μέσω των βάσεων δεδομένων δεν μπορεί κάποιος να διδαχθεί (και να είναι ικανός μετά να αναπαράγει) βασικά χαρακτηριστικά σκέψεων και λογικών, όπως η αλληλουχία επιχειρημάτων σε βήματα που το καθένα επιβεβαιώνεται κάθε φορά για να προχωρήσει κανείς στο επόμενο. Ούτε η από το γενικό στο ειδικό σκέψη, είτε πρόκειται για κείμενο με επιχειρήματα είτε για οποιαδήποτε συνθετική διαδικασία, όπου κανείς ξεκινάει από μια γενική-κεντρική ιδέα και συνδυάζει άλλες σκέψεις/γνώσεις/επιχειρήματα για να καταλήξει σ’ ένα επιθυμητό αποτέλεσμα-συμπέρασμα. Αυτά με κάποιο τρόπο ανήκουν στην παλιά εποχή, οπού επικρατούσε σαν τρόπος η αφήγηση (σα λογική-μεθοδολογία, από τη συγγραφή κειμένων μέχρι την αρχιτεκτονική, τις κατασκευές και το μαγείρεμα). Όσο λοιπόν εξελίσσεται ο κόσμος μας συνδεδεμένος με έναν ομφάλιο λώρο με τον ηλεκτρονικό κόσμο, τόσο μπορεί τέτοια χαρακτηριστικά του να είναι περιττά.
«Σαν πολιτιστική μορφή, η βάση δεδομένων αναπαριστά τον κόσμο σαν ένα κατάλογο κομματιών, και αρνείται να δώσει οποιαδήποτε διάταξη σ’ αυτόν τον κατάλογο. Αντίθετα, η αφήγηση δημιουργεί μια ακολουθία αιτίων και αποτελεσμάτων έχοντας υλικό παρόμοια μη διατεταγμένα κομμάτια (γεγονότα). Kατά συνέπεια η βάση δεδομένων και η αφήγηση είναι αντίπαλες μορφές. Συγκρουόμενες στα ίδια εδάφη της ανθρώπινης κουλτούρας, δηλώνουν η κάθε μια πως έχει το αποκλειστικό δικαίωμα να νοηματοδοτήσει τον κόσμο.»[ref]
ο.π[/ref]
Επειδή όπως έχουμε αναφέρει ξανά άλλωστε, μας απασχολεί σημαντικά η «διάσωση της α_μήχανης σκέψης» πιστεύουμε πως δεν είναι το θέμα να μιλήσει κανείς για το ζήτημα αυτό όντας τεχνοφοβικός, δηλαδή να πει κάτι σαν (ας το φανταστούμε με την τρεμάμενη φωνή ενός παππού) «τα μηχανήματα αυτά είναι του διαόλου». Αλλά θεωρούμε πως είναι καίριο να ανοιχτούν ζητήματα με κριτική σκοπιά πάνω στη χρήση του εργαλείου. Γιατί το ότι οι τεχνολογίες και πιο συγκεκριμένα ο ηλεκτρονικός κόσμος παίρνει όλο και περισσότερο χώρο στην καθημερινότητά μας με διάφορους τρόπους, αυτό είναι ένα σημαντικό γεγονός. Αυτό που όμως δεν είναι ακόμα γεγονός, είναι η κριτική και ο ουσιαστικότερος προβληματισμός πάνω σ’ αυτόν τον κόσμο και στις όποιες συνέπειες μπορεί να έχει η χρήση των μέσων και των εργαλείων του, σ’ εμάς, τις σκέψεις και τις σχέσεις μας.